Mijn bijdrage aan het wetenschapsnieuws, april 2017

In het dagelijks leven werk ik als communicatieadviseur en persvoorlichter bij de Universiteit Utrecht. De perfecte baan voor een schrijvende nerd als ik, want ik ben elke dag bezig met interessante verhalen over (bèta)wetenschap. Voor wie nieuwsgierig is naar wat ik zoal schrijf (en wat Utrechtse wetenschappers zoal uitvoeren): deze berichten heb ik in april 2017 de wereld in gestuurd.

Grote hoeveelheden drijvend plasticafval uit Europa en VS in Noordelijke IJszee (19 april 2017). Groot nieuws dat is gecoverd in o.a. Trouw, Volkskrant, NRC, NOS, BNR, Scientias,  Le Monde, Huffington Post, The Verge en The Atlantic.

Vliegenthart Scriptieprijs voor Roel van den Broek (1 april 2017). Hier hoorde ook nog een interview voor intern nieuws bij.

Bert Weckhuysen wint Tanabe Prize voor zuur-base-katalyse (21 april 2017)

Mijn bijdrage aan het wetenschapsnieuws, maart 2017

In het dagelijks leven werk ik als communicatieadviseur en persvoorlichter bij de Universiteit Utrecht. De perfecte baan voor een schrijvende nerd als ik, want ik ben elke dag bezig met interessante verhalen over (bèta)wetenschap. Voor wie nieuwsgierig is naar wat ik zoal schrijf (en wat Utrechtse wetenschappers zoal uitvoeren): deze berichten heb ik in maart 2017 de wereld in gestuurd.

“Van 99% van het plastic dat in de oceaan terechtkomt, weten we niet waar het blijft”: Erik van Sebille komt naar Universiteit Utrecht met ERC Starting Grant (17 maart 2017)

Bètawetenschappers Förster en Boxem vertellen over hun Vici-plannen (21 maart 2017)

1997 was ‘tipping point’ voor ijskappen aan de rand van Groenland: IJskappen smelten sneller door verzadiging sneeuwlaag met bevroren smeltwater (31 maart 2017)

Lessen ter voorbereiding op Pi Day

Pi Day

Ik hoop jullie volgend jaar een recept voor pi-appeltaart te kunnen geven, maar voor nu alvast de volgende lessen voor als je zelf aan de slag gaat:

  • Snijd in godsnaam die π uit je bladerdeeg terwijl het deeg nog bevroren is. Ontdooid bladerdeeg is onhandelbaar.
  • Sowieso is een π best wel lastig te tekenen.
  • Met een potlood op papier tekenen is vele malen makkelijker dan met een aardappelschilmesje op ontdooid bladerdeeg.
  • Twee appels is eigenlijk te weinig voor een fatsoenlijke taart.
  • Als je rozijnen in je appeltaart wil omdat je eigen te weinig appels hebt, maar geen rozijnen hebt, en dan dus denkt “ik vis ze wel even uit mijn muesli”: het uit muesli vissen van rozijnen kost meer tijd dan je denkt. Na een paar minuten heb je geen zin meer, en dan heb je nog niet eens een half handjevol.
  • Een half handjevol rozijnen is eigenlijk nét een sneue hoeveelheid.
  • Als je recept zegt dat je taart in 10-15 minuten klaar is, terwijl je pakje bladerdeeg zegt dat het zo’n 20-25 minuten zou moeten duren, dan spreekt je pakje bladerdeeg de waarheid.
  • Als je een blogstukje gaat typen omdat het zo lang duurt voordat je taart klaar is, vergeet dan niet zo nu en dan nog eens de oven te checken. (Hoewel de opluchting van een bijna-vergeten-maar-tóch-niet-verkoolde taart ook wel lekker is.)
  • Dubbelcheck even of je springvorm niet lekt, tenzij je het eigenlijk supercool vindt om op een late maandagavond je oven nog even te schrobben terwijl je je eigenlijk had voorgenomen om op tijd naar bed te gaan.
  • De esprit de l’escalier van het bakken: zodra je taart uit de oven komt, bedenk je je pas dat “π” eigenlijk nog een veel leuker opschrift was geweest.

Pi Day

Review + winactie: Hidden Figures

Hidden Figures

Zelfs ik, als nerdy feminist, wist tot voor kort niet dat de eerste Amerikaanse maanlanding mede mogelijk is gemaakt door zwarte vrouwen. Het boek Hidden Figures vertelt het verhaal van die vrouwen, en concentreert zich vooral op drie van hen: Katherine Johnson, Dorothy Vaughan en Mary Jackson. Het boek van Margot Lee Shetterly ligt al een paar maanden in de winkel, en de bijbehorende film is sinds vandaag ook in Nederlandse bioscopen te bekijken.

Ik heb nog niet de kans gehad om de film te zien, maar afgaand uit alles wat ik erover heb gezien en gelezen, staat hij nu al hoog op de lijst om mijn favoriete film van 2017 te worden. Het boek waarop de film is gebaseerd heb ik al wel gelezen, met – dit klinkt tegenstrijdig – veel interesse én veel moeite.

OK, ik leg even uit: het boek is geweldig grondig in het vertellen van het héle verhaal van zwarte vrouwen bij NASA en NASA-voorganger NACA, vanaf het verspreiden van een vacature voor rekenaars in 1943 tot ná de maanlanding in 1969. Het verhaal gaat over de opleidingen van de drie hoofdpersonen, hun romances, de kinderen, de schoolprojecten van de kinderen (!) en de coördinatie van het huishouden. Het duurt vijf hoofdstukken voordat we überhaupt aankomen bij de eerste werkdag van Dorothy Vaughan. Pas op tweederde van het boek begint de space race.

Het is dus nogal een verhaal, en Shetterly doet haar best om dat verhaal zo uitputtend mogelijk te vertellen. Daarmee leest het boek af en toe eerder als een proefschrift dan een leesboek. Jammer, want het is een interessant en belangrijk onderwerp. Het liefst zou ik willen dat zoveel mogelijk mensen dit boek lezen om er meer over te leren, maar bijna 350 pagina’s dicht op elkaar gepakte informatie is zelfs voor een intrinsiek gemotiveerde lezer als ik best lastig.

Hidden Figures filmposterAnderzijds is het boek juist daardoor ongelooflijk leerzaam. Ik heb nu een aardig beeld van hoe het leven eruitzag voor een zwarte vrouw in Virginia halverwege de twintigste eeuw en over deze drie superslimme zwarte vrouwen die tegen alle verwachtingen in carrière maakten in een wittemannenwereld. Maar niet alleen dat: ook over de geschiedenis van NACA/NASA, over het Amerikaanse leven in de Tweede Wereldoorlog in het algemeen, over de ontwikkelingen in de aeronautische industrie en over de inspanningen die nodig waren om een raket veilig op de maan te laten landen.

(Nog even voor de nerds onder ons: het boek wordt zelden echt technisch. Ja, het raakt af en toe even wiskundige termen, maar Shetterly maakt duidelijk dat ze zelf niet nerdy of bèta genoeg is om het allemaal goed te begrijpen of uit te leggen. Ik heb het rapport waarin Katherine Johnson uitlegt hoe je een satelliet in een baan rond de aarde brengt – overigens het eerste NASA-rapport met een vrouwelijke auteur – er dus gewoon zelf maar even bij gezocht.)

Wat ik dus eigenlijk wil zeggen: Hidden Figures is een even interessant als taai boek. Naar de film ben ik heel benieuwd, en ik hoop – en verwacht – dat die de gebreken van het boek gladstrijkt door meer focus in het verhaal te brengen en de drie hoofdpersonen meer te laten leven.

Voor wie het boek en de film wil vergelijken: dit is je kans! Ik mag niet alleen een exemplaar van het boek weggeven, maar ook twee vrijkaartjes voor de film. Hoe doe je mee? Heel simpel: plaats een reactie onder deze blogpost of op Facebook. That’s all! Over een week, dus op 16 maart, trek ik een winnaar. Good luck!
EDIT: de actie is gesloten en er is een gelukkige winnaar. Blijf Lady Geek vooral volgen (kan ook op Facebook) voor toekomstige winacties!

Ik kreeg mijn exemplaar van HarperCollins Holland, in ruil voor een eerlijke recensie.

Fijne vrouwendag!

Ik wil Internationale Vrouwendag graag met jullie vieren. Ik wil vieren dat vrouwen in Nederland al 98 jaar mogen stemmen. Dat de eerste vrouwelijke hoogleraar in Nederland 100 jaar geleden werd benoemd en dat het alweer bijna 150 jaar geleden is dat er in Nederland voor het eerst een vrouw mocht studeren. Dat we vorig jaar voor het eerst een vrouwelijke kandidaat voor het Amerikaanse presidentschap hadden. Dat vrouwen in westerse landen toch al sinds een jaar of 40 mogen blijven werken als ze trouwen.

We zijn ver gekomen. Maar ondertussen hebben vrouwen in de grootste films van 2016 maar 27% van de tekst mogen spreken. Is 18% van de Nederlandse hoogleraren vrouw, en 11% van de astronauten, en nog geen 6% van Nobelprijswinnaars. Worden vrouwen ontslagen of afgewezen voor nieuwe functies als ze zwanger worden. Denken zesjarige meisjes dat ze minder slim zijn dan jongens. Zijn er nog steeds talloze conferenties met alleen mannelijke sprekers en is het overgrote deel van tv-gasten man. Verdienen vrouwen – met alle correcties meegerekend – nog steeds minder dan mannen. Gelooft tweederde van Europeanen dat vrouwen niet geschikt zijn als wetenschapper. En staan er maar 35% vrouwen op de kandidatenlijsten voor de Tweede Kamerverkiezingen van volgende week.

En dat is nog in westerse landen. Er zijn ook nog steeds landen en gebieden waar vrouwen worden gearresteerd als ze een auto besturen. Waar vrouwen zonder toestemming van hun vader, broer of man geen bankrekening mogen openen. Waar vrouwen niet mogen stemmen of zich verkiesbaar stellen. Waar huiselijk geweld niet strafbaar is. Waar jonge meisjes uitgehuwelijkt worden als straf voor misdrijven van hun vader of broer of om een ruzie te beslechten. Zijn er wereldwijd zo’n 200 miljoen vrouwen met genitale verminkingen – ook in landen waar we vrolijk naartoe gaan op vakantie. Dat alles vaak onder de noemer van traditie of religie.

We streven naar beter, dat zeker. Niet alleen wereldwijd, maar ook dichterbij. We stellen vrouwenquota op: als het gaat om vrouwelijke bestuurders, of hoogleraren, of directeuren, of commissieleden, willen we heel graag naar 20%, of 25%, of als je mazzel hebt zelfs 40%, en dat moeten we toch zeker wel kunnen bereiken in 2020, of 2025, of 2030. Daar mogen we dan trots op zijn. Naar 50% streven binnen afzienbare tijd, nee, dat durven we niet aan.

Ik wil vieren, vandaag, echt. Maar we hebben nog steeds veel in te halen. We zijn al ver gekomen, maar de échte gelijkheid, die is nog steeds ver weg. Ondertussen zijn er onbegrijpelijk genoeg mensen die zeggen dat feminisme ‘af’ is. Dat we klaar zijn, dat we gelijk zijn, “maar vrouwen zijn toch even goed als mannen, en ook nog leuker om naar te kijken, haha!” (insert VVD-lach), feminisme is een mission accomplished, je hebt toch een goed leven en niks meer over te zeuren.

Als ik je één ding mee mag geven op deze Internationale Vrouwendag: lees de eerste drie alinea’s van dit stuk nog eens door, en de volgende keer dat iemand je probeert wijs te maken dat feminisme niet meer nodig is, sla ze dan om de oren met je favoriete weetje uit deze collectie. En vecht vanuit daar samen verder. We can do it! 💪

Mijn bijdrage aan het wetenschapsnieuws, februari 2017

In het dagelijks leven werk ik als communicatieadviseur en persvoorlichter bij de Universiteit Utrecht. De perfecte baan voor een schrijvende nerd als ik, want ik ben elke dag bezig met interessante verhalen over (bèta)wetenschap. Voor wie nieuwsgierig is naar wat ik zoal schrijf (en wat Utrechtse wetenschappers zoal uitvoeren): deze berichten heb ik in februari 2017 de wereld in gestuurd.

Twee internationale subsidies voor informaticus Marco Spruit (9 februari 2017)

André Mischke verkozen tot lid Academia Europaea (17 februari 2017)

Isolatie om halfgeleider-nanodraden voor ultrasnelle elektronica en quantumcomputers (20 februari 2017)

Onderzoekers gebruiken holografie om nanofotonische circuits te verbeteren (24 februari 2017)

Bert Weckhuysen ontvangt Robert B. Anderson Award voor bijdrage aan katalyse-onderzoek (28 februari 2017)

Een wetenschapshotline voor filmmakers

Wetenschap in films – ja, ugh, more like, pseudowetenschap, right? (Wie geen idee heeft waar ik het over heb: hier zijn een paar mooie lijstjes van slechte wetenschap in films.) Maar er is goed nieuws: Hollywood heeft tegenwoordig een wetenschapshotline ter beschikking! De Science & Entertainment Exchange – bereikbaar op 844-NEED-SCI, ja, echt waar – is een gratis-en-voor-niks-dienst van de National Academy of Sciences, zeg maar de Amerikaanse KNAW.

Vox legt in dit filmpje uit waarom die dienst superhard nodig was: niet alleen om crappy science te voorkomen, maar ook om iets te doen aan het beeld van “de wetenschapper” als een oude witte man, en ook nog eens meestal de schurk van het verhaal. Dat Natalie Portman in Thor een natuurkundige speelt in plaats van een verpleegster, is een verdienste van de Science & Entertainment Exchange. Yes!

Als communicatiepersoon bij een universiteit krijg ik regelmatig telefoontjes van mensen die op zoek zijn naar een wetenschapper met verstand van een specifiek onderwerp, maar die komen vaak uit de hoek van actualiteitenprogramma’s. Overigens zelfs ook een keer een advocatenkantoor, op zoek naar een weer-expert om te besluiten of iets nu hagelschade of stormschade was. Een van mijn collega’s heeft jaren geleden nog eens aan een boek meegewerkt, maar eigenlijk krijg ik verder maar weinig verzoekjes van schrijvers en filmmakers. Dus, KNAW, doe je ding: waar blijft 0900-WETENSCHAPNODIG?