HAL vs. Her

Op emotioneel vlak is AI een hoop gegroeid tussen 1968 en 2013.

Reflections of HAL and Samantha from Tillmann Ohm on Vimeo.

Slim gedaan, deze film, met fragmenten van HAL 9000 uit 2001: A Space Odyssey en Samantha uit Her, samen tot een gesprek geknipt en geplakt. Haast onvergelijkbaar, de manier waarop ze praten en denken. Een mooi voorbeeld is een vergelijking tussen de soorten introspectie van de twee (“ik vind iets op mijn harddrive” versus “ik merk dat ik een emotie heb”).

Dit gesprek roept ook de vraag op: hoe zou AI in een film van nog weer 45 jaar verder eruit zien? Wat voor gesprek zou Samantha voeren met een AI-personage uit 2058? We gaan het zien, hopelijk. Ik ben dan ver in de 70, maar ik zet alvast een reminder in mijn agenda.

Als robots films maakten

Ik heb al eens eerder geschreven over wat er gebeurt als je een computer een film laat schrijven. Nu ging Twitter helemaal los op het verzinnen van films die robots gemaakt zouden kunnen hebben met de hashtag #IfRobotsMadeMovies. Ik zocht de leukste voor jullie uit.

Hoe lang duurt het voordat alle filmtitels met één woord op zijn?

Toen de Meneer en ik dit weekend in de bioscoop zaten te wachten op Hail, Caesar! en de filmposters om ons heen bekeken, viel het ons op dat er wel erg veel films zijn met één woord (soms plus lidwoord) als titel. Een paar recente/actuele voorbeelden: Creed, Legend, Spotlight, Storm, The Boy, The Witch, The Revenant, The Choice, The Lobster, Room, Youth, Prejudice, Goosebumps, Sisters, Risen, Race, Moonwalkers, Suffragette, Keeper, Life, Frozen, en ga zo maar door.

(Terzijde: misschien haakt dat aan bij de trend van restaurants, koffietentjes en (eet)cafés om dat ook te doen? Vooral Nederlandse woorden van één lettergreep lijken in te zijn: Kloek, Sla, Deeg, Raak, Blij, Puur, Hooi, Broei en dat is alleen nog maar een korte selectie van Utrechtse horeca.)

Wij vroegen ons dus af: gaan al die woorden niet een keer op?

Single word movie titlesDat blijkt nog niet zo’n simpele vraag te zijn, zelfs als je je beperkt tot de Engelse taal. (Als je zelfverzonnen woorden meetelt, is natuurlijk sowieso het einde zoek.) Want wat versta je onder het woord ‘woord’?

(Wederom een terzijde: dat is ook een van de kwesties die ten grondslag liggen aan de misverstanden rondom het aantal woorden voor ‘sneeuw’ die Eskimo’s hebben. Om dat nog even in het kort uit te leggen: in het Inuktitut zijn er twee woordstammen voor sneeuw: aput (sneeuw op de grond) en qanik (sneeuw in de lucht). Alle andere sneeuw-woorden zijn afgeleid van deze twee (net als we in het Nederlands doen met bijvoorbeeld ‘poedersneeuw’ en ‘plaksneeuw’) of zijn eigenlijk geen woorden voor sneeuw (sneeuwstorm, schuifijs, hagel). Verder is het Inuktitut een taal waarbij o.a. voorzetsels en bijvoeglijk naamwoorden aan zelfstandig naamwoorden vastgeplakt worden, waardoor dus ‘in de sneeuw’, ‘op de sneeuw’ en ‘die sneeuw van gister’ eruit zien als verschillende woorden, maar dat eigenlijk niet zijn.)

Tel je bijvoorbeeld een meervoud als een apart woord? En werkwoordsvormen? Woorden met streepjes (‘director-general‘) en temen die bestaan uit meerdere woorden (‘heat wave‘)? Alle mogelijke chemische samenstellingen (‘hexachlorocyclopentadiene‘, ‘1,3,5,7-tetrafluorocylcooctatetraene‘)? Alles van ‘great-grandfather‘ tot aan ‘great-great-great-great-great-grandfather‘ en verder? Alle cijfers?

Altijd handig dus, die woordenboeken. (Foto: Alborzagros, CC BY-SA 4.0)

Hoe dan ook de schattingen variëren van “rond een miljoen” (Merriam-Webster) en “ruim een miljoen (Global Language Monitor) tot “tussen een kwart miljoen en driekwart miljoen” (Oxford Dictionaries). Dat is dus maar net afhankelijk van hoe ruim je rekent: de Global Language Monitor zegt dat zijn miljoenste woord ‘Web 2.0’ was, en dat valt wat mij betreft nauwelijks onder de definitie ‘woord’, dus hun inschatting van “ruim een miljoen” vind ik te ruim. Maar als je alleen items in woordenboeken meeneemt, mis je weer werkwoordsvormen als Frozen en Risen. Laten we als heel globale schatting dus ergens tussen Oxford en Merriam-Webster in gaan zitten: ongeveer driekwart miljoen.

Interessant genoeg is er over de hoeveelheid nieuwe films die elk jaar gemaakt worden evenveel discussie en vergelijkbaar uiteenlopende schattingen: Quora weet te vertellen dat er sinds 1900 gemiddeld 2.500 films per jaar worden gemaakt, maar dat dat aantal vooral de afgelopen tien jaar sterk gestegen is, tot 9.387 nieuwe films in 2015. Dat klinkt al als best veel, maar The Moving Arts stelt dat er maar liefst 50.000 films per jaar worden gemaakt. Aangezien het Quora-antwoord gebaseerd is op IMDB-gegevens, lijkt dat me een aardige richtlijn. Maar ik wil wel twee berekeningen maken: A. eentje waarin we ervan uitgaan dat het aantal films van 2015 constant blijft; en B. een berekening die de flinke groei tussen 2005 en 2015 meeneemt.

Om de berekening even veel simpeler te maken dan hij eigenlijk is: stel dat we alle films uit 2015 en eerder even vergeten (of kan iemand even heel snel achterhalen hoeveel van de 3,6 miljoen items op IMDB een film zijn – want er staan ook afleveringen van tv-series tussen – met een Engels woord als titel?), en dat we dus vanaf 2016 beginnen met een schone lei. En zo slaan we dus aan het rekenen, met die 750.000 Engelse woorden en twee verschillende berekeningen.

Eerst de makkelijke berekening, som A: 750.000 woorden gedeeld door 9.387 films per jaar: over bijna tachtig jaar zijn we daar klaar mee, in het jaar 2095 dus. De meeste van mijn lezers zullen dat dus niet meer meemaken. Fijn: we hebben allemaal nog een heel leven met unieke Engelse woorden als filmtitels voor ons!

Berekening B is iets ingewikkelder. Laten we voor het gemak even stellen dat de groei van 4.584 nieuwe films in 2005 naar 9.387 nieuwe films in 2015 lineair is, en zich ook zo doorzet. Dat betekent dat er elk jaar 480,3 extra nieuwe films worden gemaakt ten opzichte van het aantal van vorig jaar. We beginnen te rekenen vanaf 2016, het jaar waarin er 9.867 nieuwe films gemaakt worden: 9.387 (het aantal van 2015) + 480,3 (de jaarlijkse groei) = 9.867 nieuwe films.

En eh, misschien ben ik onhandiger met wiskunde dan ik meestal toegeef, maar ik kan er zo gauw niks simpelers van maken dan deze formule:

y = (x+1)*9867 + ((x^2)/2 + x/2)*480.3

waarbij het nulpunt van de x-as gelijk staat aan 2016. Gelukkig weet Wolfram|Alpha ons te vertellen wat er gebeurt als je 750.000 invult voor y, en dat is gelukkig een stuk minder ingewikkeld: ergens in de loop van het 39e jaar na het nulpunt van 2016, dus het jaar 2055, bereiken we de 750.000 verschillende filmtitels die Engelse woorden zijn.

Dat gaat dus wel gebeuren, in beide gevallen. En dan… Door naar titels van twee woorden? Dan hebben we nog een stuk langer te gaan. Is dat even fijn.

Waarom Love Actually een vreselijke film is

Zonder een Valentijns-buzzkill te willen zijn: veel manieren waarop liefde wordt neergezet in boeken en films is gewoon niet OK. Love Actually is een goed voorbeeld:

As for the rest of the film—which is to say, the bulk of the film—I think it offers up at least three disturbing lessons about love. First, that love is overwhelmingly a product of physical attraction and requires virtually no verbal communication or intellectual/emotional affinity of any kind. Second, that the principal barrier to consummating a relationship is mustering the nerve to say “I love you”—preferably with some grand gesture—and that once you manage that, you’re basically on the fast track to nuptial bliss. And third, that any actual obstacle to romantic fulfillment, however surmountable, is not worth the effort it would require to overcome.

Lees verder

Alan Turing: tragische held of tragisch neergezet?

Alan Turing plaqueAlan Turing, grondlegger van de moderne informatica, ontwikkelde een machine die de Tweede Wereldoorlog aanzienlijk verkortte door Duitse codes te kunnen breken, en verloor vervolgens nog geen tien jaar na de oorlog het leven, waarschijnlijk door zelfmoord, nadat hij veroordeeld was tot hormoontherapie omdat hij op mannen viel.

Maar eigenlijk hoef ik je dat niet meer te vertellen. Er is immers een flinke kans dat je The Imitation Game al gezien hebt, of een van de vele artikelen en uitzendingen over Turing die rondom de film zijn verschenen. En ja, als je dus een film hebt met Benedict Cumberbatch, Keira Knightley, Tywin Lannister en Downton-ex-chauffeur Tom Branson, dan komen er wel mensen kijken. Lees verder

Good Will Hunting: opeens weer heel actueel

Het jaar was 1997. Tienermeisjes werden massaal verliefd op Leonardo DiCaprio in Titanic of op Matt Damon in Good Will Hunting. Ik kan niet ontkennen dat ik Titanic een keer of drie in de bioscoop heb gezien, maar Good Will Hunting was de film die mijn beeld van slimme mensen veranderde en mijn beeld van universiteiten vormde en die opeens op twee manieren relevant is.  Lees verder

Waar blijven de nerdvrouwenfilms?

Vier woorden, twee helden: Alan Turing. Benedict Cumberbatch.

<3 <3 <3, nietwaar? De nerd in mij houdt erg van Alan Turing, de vrouw in mij houdt erg van Bandersnatch Cummerbund, ergo: de combinatie is een geschenk uit de hemel. Helaas moet de Nederlandse nerd/dame/damesnerd nog even een paar maanden wachten, want pas The Imitation Game is pas vanaf 8 januari 2015 in de Nederlandse bioscoop te bekijken. (Extra leuk is natuurlijk dat Tywin Lannister en Downton-ex-chauffeur Tom Branson ook meespelen.)  Lees verder